Wat je over yoga hoort, en wat klopt

Dit is waarom deze site bestaat. Wat de wereld vandaag yoga, meditatie en tantra noemt, is bijna het omgekeerde van wat die woorden betekenden. Dat is geen detail voor geleerden. Miljoenen mensen krijgen iets anders dan wat het etiket belooft, en missen zo net wat het waardevol maakte. Dat moet rechtgezet worden. Hoe het zo ver kwam, zie je in Waar het misging: een tijdlijn.

Drie woorden die hun tegendeel werden

Wat je hoort, en wat klopt

"Yoga is 5.000 jaar oud."

Het woord yoga is oud. Wat je in een doorsnee les doet, is dat niet. De meeste houdingen en reeksen zijn minder dan honderd jaar oud, bedacht in de twintigste eeuw en daarna verkocht als eeuwenoud. Wie je iets anders vertelt, verkoopt je een verhaal. Waar moderne yoga vandaan komt

"Yoga is houdingen doen."

Nee. Patañjali besteedt drie korte sutra's aan asana en noemt geen enkele houding bij naam. Houding is één van acht ledematen, en lang niet de belangrijkste. Wie alleen houdingen doet, doet geen yoga, maar een klein stukje ervan. De acht ledematen

"Hoe leniger, hoe beter je yoga."

Lenigheid is geen maatstaf, en nooit geweest. De bronnen vragen een houding die stabiel en aangenaam is, zodat je het lichaam kunt vergeten. Een spectaculaire houding die je met inspanning vasthoudt, bindt je net vaster aan je lichaam. Asana

"Patañjali is de vader van de yoga."

Dat is hij niet. Hij ordende rond 400 na Christus een lering die al lang bestond, en zijn tekst werd daarna eeuwenlang nauwelijks gelezen. Pas westerse geleerden in de negentiende eeuw maakten er de bijbel van de yoga van. De Yoga Sutra's

"De zonnegroet is een eeuwenoude oefening."

Ze is een van de jongste stukken van de yoga. De raja van Aundh verspreidde de reeks in de jaren 1920 en 1930 als gymnastiek voor scholen. In geen enkele oude hatha-tekst staat ze. Een uitstekende oefening, maar geen oude. Surya namaskara

"Er zijn zeven chakra's, en je hartchakra is groen."

Allebei fout. De tekst waar het westen zijn chakra's vandaan haalt, telt er zes, en het hartlotus is er rood. De regenboogkleuren en de betekenissen als liefde en communicatie werden in de twintigste eeuw in Amerika bedacht. Chakra's zijn er niet om te deblokkeren, maar om op te lossen. Hoe we met de chakra's de mist in gingen

"Tantra gaat over seks."

Tantra gaat over bewustzijn en energie, en is de bron van bijna alles wat je op je yogamat doet. In geen enkele klassieke tantrische tekst vind je technieken om seks prettiger te maken. Wat vandaag als tantra verkocht wordt, heeft met tantra niets te maken. Tantra

"Meditatie is ontspannen."

Ontspanning is hooguit het begin. Dhyana is een ongebroken stroom van aandacht, en komt pas na het terugtrekken van de zintuigen en na concentratie. Wat de meeste mensen meditatie noemen, is ontspanning met een mooie naam. Dhyana

"Kirlianfoto's bewijzen prana."

Ze bewijzen niets. Die halo ontstaat door elektrische ontlading en vocht. Prana leer je kennen door te oefenen, niet door het te fotograferen. Wie iets anders beweert, haalt de traditie onderuit in plaats van ze te steunen. Prana en nadi's

"Yoga geneest alles."

Dat doet ze niet, en wie het belooft, misleidt je. Yoga kan je gezondheid steunen, en voor sommige klachten is dat goed onderzocht. Ze vervangt geen arts en geneest niet op bestelling. Wat onderzoek zegt

"Na 200 uur opleiding ben je yogaleraar."

Na 200 uur heb je een certificaat, geen overdracht. Dat aantal werd vastgelegd door een vereniging, niet door de traditie. In de traditie leer je jarenlang van een leraar die het zelf van een leraar leerde. De lijn

"Een echte guru staat boven kritiek."

Geen enkele leraar staat boven kritiek. In moderne en in klassieke lijnen, ook in de onze, misbruikten leraren hun macht. Overgave aan een leraar is een middel, geen vrijbrief. Gevallen leraren

"Kriya yoga is één techniek."

Er zijn minstens twee heel verschillende kriya yoga's: die van Lahiri Mahasaya en Yogananda, en die van Satyananda uit de tantra. Ze delen de naam, niet de technieken. Kriya yoga

"Iedereen volgt hetzelfde yogapad."

Er zijn twee paden: dat van de asceet en dat van de gewone mens met gezin en werk. Ze vragen iets totaal anders. Wie ze mengt, raakt in de war. Wie geen van beide kiest, wordt ziek. Twee paden

India beschermt zijn yoga

Ook India zelf vindt dat er iets misloopt. Het ministerie van AYUSH liet de Quality Council of India (QCI) vanaf 2015 een vrijwillige certificering voor yogaprofessionals opzetten, met officiële gidsen voor instructeurs en leraren. Sinds 2018 doet de Yoga Certification Board dat werk, onder het Morarji Desai National Institute of Yoga. Het doel: kwaliteit en eenheid in hoe yoga wereldwijd onderwezen wordt.

Daarnaast legde India in zijn Traditional Knowledge Digital Library meer dan duizend houdingen vast, met teksten en video's. Die bibliotheek wordt gedeeld met de grote octrooibureaus in de wereld, zodat niemand een oude houding als eigen uitvinding kan laten beschermen.

Bronnen

1. Ministry of AYUSH en Quality Council of India, Certification of Yoga Professionals: Official Guidebook, level I en II (Excel Books, 2017)
2. Yoga Certification Board, Morarji Desai National Institute of Yoga, yogacertificationboard.nic.in
3. CSIR, Traditional Knowledge Digital Library (TKDL), documentatie van yogahoudingen
4. Zie de bronnen bij elk gelinkt artikel

Verder in Fundament

योगWat is yoga?Drie klassieke bronnen, drie definities. Geen ervan gaat over lenigheid.परम्पराKlassieke en moderne yogaWat we bedoelen met klassiek, waarom we ons afzetten tegen veel moderne vormen, en waar we zelf voorzichtig moeten zijn.गुरु परम्पराDe lijn: Sivananda, Satyananda, NiranjananandaVan Rishikesh naar Munger: wie de kennis doorgaf die op deze site centraal staat, en hoe Shantaram Yoga zich daartoe verhoudt.