Home / Kenniscentrum / Vijnanamaya kosha
Vijnanamaya kosha · het lichaam van inzichtDe Yoga Sutra's in vier hoofdstukken
योगसूत्रyogasūtra
Wat er in elk hoofdstuk van Patañjali staat, met de sutra's die je minstens moet kennen.
Wanneer de Yoga Sutra's ontstonden, weten we niet precies. De meeste onderzoekers denken nu aan rond 400 na Christus; de traditie zelf maakt ze veel ouder. Over Patañjali weten we nog minder. Afhankelijk van de editie tel je 195 of 196 sutra's. Een sutra is een draad: een korte formule die je onthoudt en die een leraar uitlegt. Zonder uitleg zijn ze vaak onbegrijpelijk. Daarom heeft elke traditie haar commentaar. In de Bihar-lijn is dat Four Chapters on Freedom van Swami Satyananda.
1. Samadhi pada: over opname
Het eerste hoofdstuk zegt wat yoga is (1.2), wat er gebeurt als het lukt (1.3) en wat er anders gebeurt (1.4). Het noemt de vijf soorten vritti's (1.6), de twee middelen abhyasa en vairagya (1.12), de vormen van samadhi en de obstakels onderweg (1.30). Het is geschreven voor wie al ver gevorderd is.
2. Sadhana pada: over de oefening
Voor wie nog moet beginnen. Kriya yoga als begin (2.1), de vijf kleshas (2.3), de acht ledematen (2.29) en de eerste vijf ervan in detail. Wie maar één hoofdstuk leest, leest dit.
3. Vibhuti pada: over vermogens
Dharana, dhyana en samadhi, en wat er gebeurt als je ze samen op iets richt: samyama. Daarna een lange lijst bijzondere vermogens. Patañjali waarschuwt zelf dat ze een obstakel zijn voor wie ze najaagt.
4. Kaivalya pada: over vrijheid
Over hoe indrukken en karma werken, en over kaivalya: het bewustzijn dat alleen in zichzelf rust. Het kortste en het moeilijkste hoofdstuk.
Wie was Patañjali?
Onder de naam Patañjali staan drie werken: een commentaar op de Sanskrietgrammatica, de Yoga Sutra's en een medische tekst. Onderzoekers dateren ze eeuwen uit elkaar. Was het één persoon? Waarschijnlijk niet. Je kunt Patañjali beter zien als een school, een manier van kijken.
De traditie vertelt het mooier. Toen de kennis van yoga op aarde verloren was, stuurde Vishnu de slang Ananta Shesha naar beneden, de oneindige slang waarop hij rust. Een oude yogini, Gonika, stond bij zonsopgang in de rivier met haar handen gevouwen vol water en bad om een leerling. In haar handen viel een kleine slang, die een kind werd. Ze noemde hem Patañjali: pat, vallen, en anjali, de gevouwen handen. Het verhaal zegt dus niet dat Patañjali yoga uitvond. Yoga bestond al. Hij bracht ze weer op orde. Dat is ook wat onderzoekers vinden: de Yoga Sutra's ordenen wat al bestond.
En de sutra over asana zegt dat ze volmaakt wordt door op te gaan in het oneindige: ananta, de naam van dezelfde slang (2.47).
Ishvara en Om
Wat in veel opleidingen snel wordt overgeslagen: de Yoga Sutra's spreken over God. Ze noemen hem Ishvara, een bijzonder bewustzijn dat niet geraakt wordt door kleshas, daden en hun gevolgen, de leraar van de oudste leraren (1.24-26). Het woord dat hem uitdrukt is Om (1.27). Herhaling van Om met aandacht voor zijn betekenis brengt de geest naar binnen en neemt de obstakels weg (1.28-29).
Overgave aan Ishvara, ishvara pranidhana, is volgens Patañjali zelfs een weg naar samadhi (1.23), en door die overgave wordt samadhi volmaakt (2.45). De weg van zelfdiscipline en die van toewijding staan in hetzelfde boek naast elkaar.
Niet de enige lijst
Patañjali's acht ledematen zijn de bekendste indeling, niet de enige. De Maitri Upanishad, ouder dan de Yoga Sutra's, noemt een yoga van zes delen: pranayama, pratyahara, dhyana, dharana, onderzoek (tarka) en samadhi (6.18). Geen yama, niyama of asana. Ook veel tantra's werken met zes delen. Dat maakt de acht ledematen niet minder waardevol. Het toont wel dat yoga altijd meer was dan één schema.
Een tijd vergeten
Volgens historicus David Gordon White werd er in India ongeveer zevenhonderd jaar nauwelijks nog commentaar op de Yoga Sutra's geschreven. Hatha yoga en de tantra's namen hun plaats in. In de negentiende eeuw kwamen ze terug, via Europese geleerden en via Swami Vivekananda, die ze voorstelde als de echte yoga van de geest. Daarna werden ze, ironisch genoeg, het basisboek van de houdingsyoga. Zie Waar moderne yoga vandaan komt.
Tien sutra's om te kennen
| Sutra | Kern |
|---|---|
| 1.2 | Yoga is het tot rust brengen van de bewegingen van de geest. |
| 1.12 | Dat gebeurt door oefening en onthechting. |
| 1.14 | Oefening wordt stevig als je ze lang, zonder onderbreking en met toewijding doet. |
| 1.33 | Vriendelijkheid voor wie gelukkig is, mededogen voor wie lijdt, vreugde om het goede, gelijkmoedigheid bij het kwade. |
| 2.1 | Discipline, zelfstudie en overgave zijn de yoga van de daad. |
| 2.3 | De vijf kleshas: onwetendheid, ik-gevoel, hechting, afkeer, angst voor de dood. |
| 2.16 | Het lijden dat nog niet gekomen is, kun je vermijden. |
| 2.29 | De acht ledematen. |
| 2.46 | Een houding is stabiel en aangenaam. |
| 3.1-3 | Dharana, dhyana, samadhi. |
De vertalingen zijn eigen vrije weergaven. Voor een volledige vertaling met commentaar: zie de bronnen.
Bronnen
- Patañjali, Yoga Sutra's
- Swami Satyananda, Four Chapters on Freedom (Yoga Publications Trust)
- Maitri Upanishad 6.18
- David Gordon White, The Yoga Sutra of Patanjali: A Biography (2014)
- Miska Käppi, video 'I Was Told Patanjali Founded Yoga. Then I Read His Book.' (YouTube)
- Swami Vivekananda, Raja Yoga, met vertaling van de sutra's