Dharana: concentratie

देशबन्धश्चित्तस्य धारणा

Dharana is de geest binden aan één plek.

Yoga Sutra 3.1

Swami Niranjanananda gaf in 1992 en 1993 in Munger een cursus van zes maanden over dharana. Die werd het boek Dharana Darshan, een overzicht van concentratietechnieken uit yoga, tantra en de Upanishads. Wat opvalt: de technieken zijn talrijk, maar ze volgen allemaal dezelfde weg. Van een uiterlijk object naar een innerlijk beeld, van een innerlijk beeld naar de ruimte waarin het verschijnt.

Trataka: de brug

Trataka is de laatste van de zes shatkarma's, en volgens de Bihar-boeken de brug tussen hatha en raja yoga. Je kijkt een minuut of twee naar de punt van de lont van een kaars, sluit je ogen en bekijkt het nabeeld. Dat herhaal je drie tot vier keer. Daarna leg je je warme handpalmen op je ogen.

Op de oefenpagina kun je het met een begeleider op je scherm proberen. Een echte kaars is beter: ze laat een helderder nabeeld na.

Chidakasha

Sluit je ogen en kijk naar de ruimte voor je voorhoofd. Je ziet donker, misschien wat kleuren of vlekken. Dat is chidakasha, de ruimte van het bewustzijn. In veel Bihar-technieken is dit het scherm waarop je werkt: je plaatst er een beeld, je kijkt naar wat er vanzelf verschijnt, of je rust in de leegte ervan.

Kies één object en blijf erbij

Asana Pranayama Mudra Bandha zegt het nuchter: kies je object zorgvuldig en verander het niet meer. Elke keer dat je wisselt, moet de geest opnieuw beginnen. Goede beginobjecten zijn een kaarsvlam, een zwarte stip, een symbool zoals Om, of de adem in de neus.

Bronnen

1. Patañjali, Yoga Sutra 3.1
2. Swami Niranjanananda, Dharana Darshan (Yoga Publications Trust)
3. Swami Satyananda, Asana Pranayama Mudra Bandha, Trataka

Verder in Vijnanamaya kosha

ध्यानDhyana en ajapa japaMeditatie is een toestand, geen techniek. Wat je wel kunt oefenen: de voorbereiding. In de Satyananda-lijn draait die om ajapa japa.मन्त्रMantra en japaKlank als werktuig van de geest. Om, de Gayatri, de Mahamrityunjaya, en hoe je een mala gebruikt.योगसूत्रDe Yoga Sutra's in vier hoofdstukkenWat er in elk hoofdstuk van Patañjali staat, met de sutra's die je minstens moet kennen.