Home / Kenniscentrum / Annamaya kosha
Annamaya kosha · het lichaam van voedselShatkarma: de zes reinigingen
षट्कर्मṣaṭkarma
Neti, dhauti, nauli, basti, kapalabhati en trataka. Wat ze zijn, waarvoor ze dienen en waarom je de meeste niet uit een boek leert.
Het tweede hoofdstuk van de Hatha Yoga Pradipika begint met pranayama, maar zegt al snel: wie te veel vet of slijm heeft, moet eerst reinigen (2.21). Dan volgen zes technieken, de shatkarma's. Wie in evenwicht is, heeft ze volgens Swatmarama niet allemaal nodig. Ze zijn een middel, geen ritueel.
De zes
| Techniek | Wat | Zelf leren? |
|---|---|---|
| Neti | Neus spoelen met lauw zoutwater (jala neti) of met een draad (sutra neti). | Jala neti: ja, met goede uitleg. Sutra neti: alleen onder begeleiding. |
| Dhauti | Reinigen van mond tot darm. Onder meer zout water drinken en opbraken (kunjal) en de volledige darmspoeling (shankhaprakshalana). | Nee. Alleen onder begeleiding, en bij shankhaprakshalana in een ashram of onder toezicht. |
| Nauli | De rechte buikspieren afzonderen en rollen. | Na lange voorbereiding met uddiyana bandha, onder begeleiding. |
| Basti | Yogische darmspoeling. | Nee. |
| Kapalabhati | Korte, krachtige uitademingen. Zie Kapalabhati. | Ja, langzaam opbouwen. |
| Trataka | Strak kijken naar een punt of vlam. Zie de oefening. | Ja. |
Jala neti, stap voor stap
- Los een afgestreken theelepel zuiver zout op in een halve liter lauw, bij voorkeur gekookt en afgekoeld water.
- Buig voorover boven een lavabo en draai je hoofd opzij. Adem door je mond.
- Zet de tuit in het bovenste neusgat. Laat het water er rustig doorlopen en het onderste neusgat uit.
- Wissel van kant halverwege.
- Droog je neus grondig: buig voorover en adem een paar keer stevig uit door de neus, eerst beide gaten, dan elk apart. Dit hoort bij de techniek.
Gebruik nooit kraanwater dat niet gekookt is: in sommige landen kan het ziektekiemen bevatten die via de neus gevaarlijk zijn. Niet bij een acute oorontsteking, een recente neusoperatie of vaak neusbloedingen. Blijft er water in je hoofd zitten of krijg je hoofdpijn, stop dan en vraag raad.
Waarom niet uit een boek
Swatmarama noemt de shatkarma's geheim (2.23). Dat is geen mystiek. Technieken als dhauti en nauli grijpen diep in, en wie ze fout doet, kan zich verwonden. De Bihar School onderwijst ze in de ashram, met een leraar die ziet wat je doet. Wij beschrijven ze op deze site zodat je weet wat ze zijn, niet zodat je ze thuis probeert.
Bronnen
- Hatha Yoga Pradipika 2.21-2.38
- Swami Satyananda, Asana Pranayama Mudra Bandha, hoofdstuk Shatkarma