Naar de inhoud
Shantaramkenniscentrum voor klassieke yoga

Home / Kenniscentrum / Annamaya kosha

Annamaya kosha · het lichaam van voedsel

Pawanmuktasana: de basis van Bihar

पवनमुक्तासनpavanamuktāsana

Drie reeksen eenvoudige bewegingen die gewrichten losmaken, de buik masseren en energieblokken opheffen. In de Bihar-lijn de eerste stap van alles.

2 minuten lezen1 bronnenBijgewerkt 13 november 2026

Pawan betekent wind of prana, mukta bevrijd. Pawanmuktasana zijn houdingen die opgehoopte 'wind' en geblokkeerde energie losmaken. De Bihar-boeken noemen ze ook sukshma vyayama, subtiele oefeningen. Ze zien er eenvoudig uit. Juist daarom slaan veel mensen ze over, en juist daarom beginnen de Bihar-boeken ermee.

Wat Shantaram vroeger Poorva Yoga noemde

Op onze oude site heette dit Poorva Yoga, voorbereidende yoga. Het is dezelfde gedachte. In de Bihar-traditie heet het pawanmuktasana, en die naam gebruiken we voortaan.

Deel 1: de gewrichten

De groep tegen reuma werkt van de tenen naar de nek. Je zit met gestrekte benen, handen achter je op de grond, en beweegt telkens één gewricht. Traag, met de adem, met je aandacht in het gewricht.

  1. Tenen buigen en strekken
  2. Enkels buigen
  3. Enkels draaien
  4. Enkel rondmalen met de hand
  5. Knieschijf aanspannen
  6. Knie buigen
  7. Beide knieën buigen
  8. Knie draaien
  9. Halve vlinder
  10. Heup draaien
  11. Volle vlinder
  12. Handen ballen
  13. Polsen buigen
  14. Polsen draaien
  15. Ellebogen buigen
  16. Schouders draaien
  17. Nek bewegen

Deel 2: de buik

De groep voor de spijsvertering werkt grotendeels liggend. Benen heffen, been draaien, fietsen, knieën naar de borst, rollen op je rug, draaien vanuit de heupen en de bootshouding. Deze reeks vraagt meer kracht van buik en onderrug. Heb je rugklachten, begin dan met één been tegelijk en vraag raad.

Deel 3: de energieblokken

Shakti bandha betekent energieslot. Deze reeks werkt op het bekken en de onderrug, waar volgens de traditie energie het snelst vastloopt bij wie veel zit. Je trekt aan een denkbeeldig touw, draait je romp, maalt graan, roeit, hakt hout, wandelt als een kraai en strekt je buik. De reeks mag je volgens het boek meteen beginnen, ook als je deel 1 en 2 nog niet beheerst. Ze is bedoeld voor wie weinig beweegt of de hele dag zit.

Zo begin je

  • Oefen deel 1 elke dag, twee tot drie weken, voor je deel 2 toevoegt.
  • Doe elke beweging vijf tot tien keer, langzaam, met de ademrichting die erbij hoort.
  • Sluit af met vijf minuten shavasana.
  • Kies 's ochtends voor deel 1 en 3, 's avonds of na het werk voor deel 1.
Wat we niet beloven

Het boek schrijft dat deze reeksen gunstig zijn bij reuma en artritis. Bij een actieve ontsteking of een gezwollen gewricht moet je net rust geven. Overleg met je arts of kinesitherapeut. Deze oefeningen zijn een aanvulling, geen behandeling.

Bronnen

  1. Swami Satyananda, Asana Pranayama Mudra Bandha, Pawanmuktasana deel 1 tot 3

Verder in Annamaya kosha