Home / Kenniscentrum / Pranamaya kosha
Pranamaya kosha · het lichaam van levenskrachtKapalabhati
कपालभातिkapālabhāti
De stralende schedel. Shatkarma en pranayama tegelijk. Hoe de Bihar-boeken ze aanleren: met tien ademhalingen per ronde.
Kapala betekent schedel of voorhoofd, bhati licht en helderheid. De Hatha Yoga Pradipika beschrijft het als een van de zes reinigingen: snel in- en uitademen als de blaasbalg van een smid (2.35). In de Bihar-boeken staat het zowel bij de shatkarma's als bij de pranayama's.
De techniek
- Zit in een meditatiehouding, hoofd en rug recht, handen op je knieën. Sluit je ogen en ontspan.
- Adem diep in door de neus, met een bolle buik.
- Adem krachtig uit door de buikspieren samen te trekken. Niet forceren.
- Laat de buik los. De inademing gebeurt vanzelf, zonder moeite.
- Doe tien snelle ademhalingen na elkaar. Tel ze in stilte.
- Adem daarna diep in en uit. Dat is één ronde.
- Doe drie tot vijf rondes. Blijf daarna zitten en voel de leegte achter je voorhoofd.
Als je buikspieren sterker worden, ga je van tien naar twintig ademhalingen per ronde. De Bihar-boeken spreken van hoogstens vijf rondes van tien tot twintig. Gevorderden kunnen meer rondes doen, maar langer oefenen dan dat hoort onder begeleiding.
Kapalabhati of bhastrika?
Bij bhastrika adem je krachtig in én uit. Bij kapalabhati is alleen de uitademing actief. De longen gaan daardoor iets onder hun gewone rustvolume, en de inademing brengt ze alleen terug. Zo draai je het gewone patroon om: normaal is inademen actief en uitademen passief.
Wanneer
Na asana of neti en vlak voor pratyahara- of concentratieoefeningen. Op een lege maag, drie tot vier uur na het eten. Het boek noemt het een manier om de geest wakker te maken voor mentaal werk en voor meditatie.
Volgens de Bihar-boeken niet bij hartziekte, hoge bloeddruk, duizeligheid, epilepsie, een beroerte, een hernia of een maagzweer. Wij voegen eraan toe: niet tijdens de zwangerschap, niet kort na een buikoperatie en nooit tijdens het autorijden. Word je duizelig of krijg je pijn, stop dan en blijf rustig zitten. Probeer het later opnieuw met meer aandacht en minder kracht.
Je ziet vaak rondes van honderd of meer, aan twee per seconde. Dat is niet hoe de Bihar-boeken het aanleren. Tien tot twintig per ronde, goed gedaan, is meer waard dan honderd slordige.
Bronnen
- Swami Satyananda, Asana Pranayama Mudra Bandha, Kapalbhati Pranayama
- Hatha Yoga Pradipika 2.35