Kleshas, guna's en samkhya

Samkhya: twee principes

De Yoga Sutra's rusten op samkhya, een van de zes klassieke filosofische scholen van India. Samkhya onderscheidt twee principes. Purusha is bewustzijn: wie ziet, onveranderlijk. Prakriti is de natuur: alles wat gezien wordt, van een steen tot je gedachten. Lijden ontstaat als het bewustzijn zich vereenzelvigt met wat het ziet. Yoga maakt dat onderscheid weer helder.

De drie guna's

Alle drie zijn nodig: zonder tamas geen slaap, zonder rajas geen actie. Yoga verschuift het evenwicht naar sattva. Ook voeding, gezelschap en tijdstip worden in die termen beschreven, in de Bhagavad Gita (hoofdstuk 14 en 17) en in Ayurveda.

De vijf kleshas

Patañjali noemt vijf kwellingen (Yoga Sutra 2.3):

1. Avidya, onwetendheid: het vergankelijke voor blijvend houden, het lichaam voor het zelf. De wortel van de vier andere.
2. Asmita, ik-gevoel: de kijker verwarren met het kijken.
3. Raga, hechting aan wat aangenaam was.
4. Dvesha, afkeer van wat pijn deed.
5. Abhinivesha, vastklampen aan het leven, de angst voor de dood. Volgens Patañjali zelfs bij de wijzen.

Ze kunnen sluimeren, verzwakt zijn, onderbroken of volledig actief (2.4). De oefening verzwakt ze. Meditatie haalt de wortel weg (2.10-11).

Waarom dit praktisch is

Als je kwaad wordt op de yogamat omdat een houding niet lukt, zie je raga en dvesha aan het werk. Als je een vriend jaloers maakt met een foto van je houding, is het asmita. De filosofie geeft je woorden voor wat je bij jezelf ziet. Dat is het begin van svadhyaya.

Bronnen

1. Patañjali, Yoga Sutra 2.3-2.17
2. Bhagavad Gita, hoofdstukken 14 en 17
3. Swami Satyananda, Four Chapters on Freedom

Verder in Vijnanamaya kosha

धारणाDharana: concentratieDe aandacht vasthouden op één plek. Van trataka tot de innerlijke ruimte achter je voorhoofd.ध्यानDhyana en ajapa japaMeditatie is een toestand, geen techniek. Wat je wel kunt oefenen: de voorbereiding. In de Satyananda-lijn draait die om ajapa japa.मन्त्रMantra en japaKlank als werktuig van de geest. Om, de Gayatri, de Mahamrityunjaya, en hoe je een mala gebruikt.