Naar de inhoud
Shantaramkenniscentrum voor klassieke yoga

Home / Kenniscentrum / Fundament

Fundament · wat yoga is en waar ze vandaan komt

Yama en niyama

यम नियमyama niyama

De tien leefregels waar Patañjali mee begint. Zonder dit fundament wordt elke techniek gewoon een techniek.

2 minuten lezen3 bronnenBijgewerkt 13 november 2026

Patañjali noemt de yama's een grote gelofte die geldt voor iedereen, overal en altijd (Yoga Sutra 2.31). Het zijn geen regels die je van buitenaf opgelegd krijgt. Ze beschrijven hoe iemand leeft wiens geest rustig is. Wie ermee oefent, merkt dat ze de geest ook rustig maken.

De vijf yama's

YamaBetekenisIn het dagelijks leven
Ahimsa अहिंसाGeen geweldOok in je houding: niet duwen tot het pijn doet. Ook in je spraak over anderen.
Satya सत्यWaarachtigheidZeggen wat waar is, zonder te kwetsen. Ook tegen jezelf.
Asteya अस्तेयNiet stelenGeen tijd, ideeën of erkenning nemen die van een ander zijn.
Brahmacharya ब्रह्मचर्यMatigheidJe energie niet verspillen aan alles wat aan je zintuigen trekt.
Aparigraha अपरिग्रहNiet hamsterenNiet meer kopen, bewaren of nemen dan je nodig hebt.

De vijf niyama's

NiyamaBetekenisIn het dagelijks leven
Shaucha शौचReinheidEen schoon lichaam, een opgeruimde plek, wat je in je hoofd binnenlaat.
Santosha सन्तोषTevredenheidVolgens 2.42 de bron van het hoogste geluk.
Tapas तपस्DisciplineElke dag oefenen, ook als je geen zin hebt.
Svadhyaya स्वाध्यायZelfstudieDe geschriften lezen en kijken wat ze over jou zeggen.
Ishvara pranidhana ईश्वरप्रणिधानOvergaveJe best doen en de uitkomst loslaten.

De laatste drie samen noemt Patañjali kriya yoga, de yoga van de daad (2.1). Ze zijn het begin van de praktijk voor wie nog niet stil kan zitten.

Het tegengif: pratipaksha bhavana

Wat als je merkt dat je kwaad, jaloers of oneerlijk bent? Patañjali geeft een concrete techniek (2.33): roep bewust de tegengestelde gedachte op. Niet om het gevoel weg te drukken, maar om te zien dat je een keuze hebt. Begin met één regel tegelijk, bijvoorbeeld een week lang alleen satya.

Oefening voor deze week

Kies één regel. Schrijf hem op een briefje naast je bed. Kijk 's avonds twee minuten terug: wanneer lukte het, wanneer niet? Geen oordeel, alleen kijken.

Bronnen

  1. Patañjali, Yoga Sutra 2.1, 2.30-2.45
  2. Swami Satyananda, Four Chapters on Freedom, commentaar bij Sadhana Pada
  3. Hatha Yoga Pradipika 1.16 (yama en niyama in de hatha-traditie)

Verder in Fundament