Home / Kenniscentrum / Fundament
Fundament · wat yoga is en waar ze vandaan komtDe vijf kosha's
पञ्चकोशpañca kośa
De Taittiriya Upanishad beschrijft de mens als vijf lagen, van voedsel tot gelukzaligheid. Deze site is volgens die lagen ingedeeld.
De Taittiriya Upanishad beschrijft het zelf als iets dat in vijf omhulsels zit, zoals een zwaard in een schede. Elke laag is fijner dan de vorige en doordringt haar. De Bihar-boeken gebruiken dit model om te tonen waar elke techniek werkt. Wij gebruiken het om je de weg te wijzen: elke kleur op deze site hoort bij een laag.
De lagen
- Annamaya kosha, het lichaam van voedsel. Je botten, spieren, organen. Het groeit uit voedsel en keert ernaar terug. Asana en shatkarma werken hier.
- Pranamaya kosha, het lichaam van levenskracht. De adem, de nadi's, de vijf vayu's. Pranayama, mudra en bandha werken hier.
- Manomaya kosha, het lichaam van de geest. Zintuigen, gedachten, gewoontes en emoties. Pratyahara en yoga nidra werken hier.
- Vijnanamaya kosha, het lichaam van inzicht. Het deel dat onderscheidt en weet. Concentratie, meditatie en studie werken hier.
- Anandamaya kosha, het lichaam van gelukzaligheid. Je kent het van diepe slaap: rust zonder object. Hier ligt de richting van de hele oefening.
Waarom dit model werkt
Het verklaart waarom een oefening op één laag ook de andere raakt. Een gespannen schouder (annamaya) maakt je adem hoog (pranamaya), en een hoge adem houdt je gedachten onrustig (manomaya). Het werkt ook andersom. Daarom begint een klassieke oefening buiten en gaat ze naar binnen: eerst het lichaam, dan de adem, dan de geest.
Het model zegt ook iets over vooruitgang. Wie alleen aan de buitenste laag werkt, wordt soepel. Wie alleen aan de binnenste wil werken zonder het lichaam en de adem voor te bereiden, raakt verstrikt in fantasie. De volgorde beschermt je.
De kosha's zijn een manier om ervaring te ordenen. Je vindt ze niet op een scan. Wie zegt dat een oefening 'je pranische lichaam herstelt', beweert iets wat niemand kan meten. Wij gebruiken het model als kaart, niet als bewijs.
Bronnen
- Taittiriya Upanishad, Brahmananda Valli 2.1-2.5
- Swami Niranjanananda, Prana and Pranayama, hoofdstuk over de kosha's (Yoga Publications Trust)