Naar de inhoud
Shantaramkenniscentrum voor klassieke yoga

Home / Kenniscentrum / Anandamaya kosha

Anandamaya kosha · het lichaam van gelukzaligheid

Karma yoga en bhakti yoga

कर्म भक्तिkarma bhakti

Yoga van de handen en van het hart. Hoe de Bhagavad Gita en de Bihar-lijn yoga buiten de mat brengen.

2 minuten lezen2 bronnenBijgewerkt 13 november 2026

Swami Satyananda gaf zijn leerlingen een eenvoudige formule mee: yoga van het hoofd, het hart en de handen. Het hoofd is jnana en raja yoga, studie en meditatie. Het hart is bhakti, toewijding. De handen zijn karma yoga, dienstbaar werk. Wie maar één van de drie oefent, scheef groeit.

Karma yoga

Je hebt recht op je handeling, nooit op de vrucht ervan.

Bhagavad Gita 2.47, vrij vertaald

Karma yoga betekent niet gratis werken. Het betekent je werk goed doen en het resultaat loslaten. In de ashrams van de Bihar-lijn is werk daarom een deel van de oefening. Werk wordt een spiegel. Je ziet wanneer je geïrriteerd raakt, wanneer je erkenning wilt, wanneer je haast hebt.

Zo oefen je het

  • Kies elke dag één taak die je anders gehaast doet: de afwas, het plooien van de was. Doe ze met volle aandacht.
  • Help iemand zonder het te vertellen.
  • Kijk 's avonds terug: wanneer deed ik iets voor de beloning, wanneer voor de zaak?

Bhakti yoga

Bhakti is de yoga van de emoties. Ze worden niet onderdrukt, maar gericht. Op een godheid, op de leraar, op het leven zelf. De praktijken zijn eenvoudig: kirtan en bhajan, zingen in groep, gebed, en het herhalen van een naam. In de ashrams van deze lijn hoort kirtan bij het dagelijks leven.

Je hoeft niet religieus te zijn om bhakti te oefenen. Dankbaarheid voor je ontbijt, eerbied voor een oude boom, aandacht voor wie je liefhebt: dat is de aanzet.

Waarom ze samen horen

Meditatie zonder dienstbaarheid maakt je afstandelijk. Dienstbaarheid zonder meditatie brandt je op. Toewijding zonder inzicht wordt dweperig. De Bhagavad Gita combineert de drie, en daarom is ze het lievelingsboek van zoveel yogi's.

Bronnen

  1. Bhagavad Gita, hoofdstukken 2, 3, 12 en 18
  2. Swami Satyananda, Asana Pranayama Mudra Bandha, Introduction to Yoga, over de vormen van yoga

Verder in Anandamaya kosha